Fundacja im. Łukasza Górnickiego

Poznaj osoby tworzące fundację – ich pasje, doświadczenia i wartości.

Historia Fundacji

Człowiek jest z natury istotą społeczną. Ludzka inicjatywa i kreatywność wykorzystywana jest natomiast najlepiej, kiedy różni ludzie łączą swoje potencjały i dążą do wytyczonych celów wspólnymi siłami. Wyznawane idee i wartości oraz wola ich urzeczywistnienia stały się zalążkiem projektu, który na początku 2024 roku zmaterializował się jako Fundacja im. Łukasza Górnickiego.

U podstaw działania

Narodziny Fundacji były efektem wcześniejszego zaangażowania społecznego jej twórców oraz własnej, skonkretyzowanej wizji dalszej realizacji tego zaangażowania. Dlatego też plan działania już od samego początku pozwolił na dynamiczny rozwój na wyznaczonej drodze. Droga ta wiedzie do celu, jakim jest stworzenie na Podlasiu silnego, merytorycznego ośrodka intelektualnego i kulturalnego zbudowanego na konserwatywnym fundamencie oraz głębokim przekonaniu o potrzebie dbania o dobro wspólne jako nieodzownym obowiązku każdego obywatela.

Źródeł tych przekonań Fundacja upatruje w rodzimej tradycji społeczno-politycznej, dzięki której na obszarze Europy Środkowej w XVI wieku mogło powstać imperium będące fenomenem na skalę ogólnoświatową. Imperium to, zwane Rzeczpospolitą, pozwoliło zintegrować wiele narodów i grup etnicznych w projekt, którego model cywilizacyjny stanowił atrakcyjną ofertę, wykraczającą swoim oddziaływaniem daleko poza jego granice.

Fundacja Górnickiego – nasze idee

My, jako Fundacja, wierzymy, że idee stojące wówczas za złotym okresem naszych dziejów nie tracą na aktualności także i dziś. Jest to nie tylko odpowiedzialność za wspólnotę polityczną, ale także przekonanie o wolności podmiotów w tej wspólnocie uczestniczących. Wolność ta nie dotyczy wyłącznie jednostek, ale także autonomicznych wobec państwa, organicznych wspólnot, w których te jednostki uczestniczą. Wszystkie te podmioty powinny cieszyć się należną im swobodą, wolną od ucisku tyranii.

Jednak tak samo jak prawa nie mogą istnieć bez obowiązków, tak samo wolność nie może pozostawać nieuporządkowana, inaczej bowiem szybko degraduje się do stanu anarchii. Moralnie uporządkowana wolność staje się natomiast szansą do wydobycia najlepszego potencjału drzemiącego w każdym człowieku, przysługując się w ten sposób całej wspólnocie. To uporządkowanie wolność czerpać może przede wszystkim z wiary, tradycji i dobrych obyczajów, które powinny stanowić również podstawę stanowionego prawa.

Zbiór tych przekonań, nawiązujących do czasów dawnej świetności, zawieramy w terminie neosarmatyzm, który jako idea społeczna, kulturalna i polityczna stanowi wizję naszego działania, przekuwaną na konkretne przedsięwzięcia, których się podejmujemy.

Jak działamy?

Swoje cele Fundacja realizuje sięgając po tradycyjne środki, takie jak organizowane spotkania. Proponujemy je z myślą przede wszystkim o mieszkańcach Podlasia i obecnego województwa podlaskiego, starając się przedstawić im atrakcyjną ofertę spędzenia wolnego czasu. Nie zaniedbujemy przy tym możliwości, jakie daje współczesny świat. Dlatego staramy się optymalnie wykorzystywać narzędzia internetowe, poszerzając grono swoich odbiorców poprzez media społecznościowe, publikując artykuły na naszej fundacyjnej stronie, czy wreszcie przygotowując dla naszych widzów nagrania ze spotkań, bądź też przygotowane z myślą o tej formule nagrania studyjne.

Fundacja Górnickiego – działaj z nami

Osoby zainteresowane działaniami Fundacji zachęcamy do śledzenia strony internetowej, mediów społecznościowych, a także zapisania się na newsletter, dzięki któremu będą mogły być na bieżąco informowane o nadchodzących wydarzeniach. Tych zaś, którym szczególnie bliskie są wyrażane przez nas idee i szukają możliwości realizowania się w ramach aktywności społecznej zapraszamy do kontaktu z nami. Chętnie powitamy na naszym pokładzie ochotników gotowych wykazać się inicjatywą w działaniu.

Zespół Fundacji

Adam Kozłowski

Prezes Zarządu

Adam Kozłowski

Prezes zarządu

W 2021 r. obronił pracę magisterską pt. „Konstytucja w myśli politycznej Carla Schmitta” na Wydziale Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Absolwent studiów podyplomowych z Prawa Zamówień Publicznych na UwB. Od blisko dekady działa społecznie w organizacjach pozarządowych w województwie podlaskim. W latach 2020 – (II poł.) 2022 sekretarz redakcji, a następnie do końca I kwartału 2023 zastępca redaktora czasopisma “Myśl Suwerenna. Przegląd Spraw Publicznych”. Zawodowo koordynator projektów mikrodotacycjnych Podlaskie Lokalnie (od 2021 r.) i Młodzieżowe Podlaskie Lokalnie (od 2022 r.) oraz ekspert w zakresie tworzenia, wspierania i wzmacniania działalności Przedsiębiorstw Ekonomii Społecznej/Przedsiębiorstw Społecznych OWES Białystok z ramienia Spółdzielni Socjalnej Actiwe Go w Białymstoku, a także prowadzący szkolenia z zarządzania zespołem projektowym oraz przygotowywania wniosków na zadania publiczne.

Obszary zainteresowań:

myśl polityczna decyzjonistów, w szczególności Carla Schmitta
historia Rewolucji i Kontrrewolucji, w szczególności Wojna Białych z Czerwonymi w Rosji 1917-1920
historia I Rzeczpospolitej
apologetyka katolicka

Gabriel Konopko

Członek Rady Fundacji

Gabriel Konopko

Członek Rady Fundacji

Absolwent prawa na Uniwersytecie w Białymstoku. Członek Podlaskiej Rady Działalności Pożytku Publicznego V kadencji. Od 2021 roku związany zawodowo z trzecim sektorem, współpracując przy projektach związanych z regrantingiem oraz doradztwem prawnym i finansowym dla NGO. Zainteresowanie historią, ustrojem państw, geopolityką i myślą polityczną dotychczas przełożył na kilkanaście publikacji, przede wszystkim na łamach „Myśl Suwerenna. Przegląd Spraw Publicznych”, gdzie pełnił funkcję sekretarza redakcji. W odwiecznym sporze między Wschodem a Zachodem woli wybrać się na Południe. Najbardziej specjalizuje się w epoce współczesnej, nie zapominając o tym, że państwo polskie i cywilizacja łacińska ma znacznie dłuższe i bogatsze dziedzictwo.

Obszary zainteresowań:

dzieje Korony Królestwa Polskiego
prawicowe reżimy XX wieku
dzieje państw Międzymorza
konserwatywna myśl polityczna

Sebastian Bachmura

Członek Rady Fundacji

Sebastian Bachmura

Członek Rady Fundacji

Absolwent Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku. Od kilkunastu lat związany z działalnością społeczną, formalnie i nieformalnie. Publicysta, autor wielu felietonów i tekstów popularnonaukowych w tematyce związanej z historią, prawem, myślą społeczno-polityczną oraz kulturą. W latach 2020-2022 redaktor naczelny czasopisma “Myśl Suwerenna. Przegląd Spraw Publicznych”. Od 2020 roku związany zawodowo z trzecim sektorem, gdzie koordynował i pracował przy projektach związanych z działalnością z zakresu think-tanku, popularyzacji historii oraz przy programie regrantingowym dla organizacji pozarządowych. Tradycjonalista poszukujący drogi w przyszłość, monarchista zafascynowany Republiką Wenecką. Fundator oraz pomysłodawca nazwy Fundacji im. Łukasza Górnickiego.

Obszary zainteresowań:

ustroje państw tradycyjnych i współczesnych systemów nieliberalnych
historia i doktryny ruchów tradycjonalistycznych
historia Rzeczpospolitej Obojga Narodów, Bizancjum, Wenecji
katolicka nauka społeczna

Łukasz Górnicki

Łukasz Górnicki (1527-1603) – pisarz, tłumacz, poeta epoki renesansu. Służył na dworze królewskim jako dyplomata, sekretarz i bibliotekarz króla Zygmunta Augusta, był również starostą tykocińskim i wasilkowskim. Przez drugą połowę swojego życia związany z Podlasiem (ziemia bielska) i Tykocinem. Autor takich dzieł jak “Dworzanin polski”, “Droga do zupełnej wolności” oraz “Rozmowa o elekcji, wolności, prawie i obyczajach polskich”.

Młodość i edukacja

Łukasz Górnicki urodził się w 1527 roku w Oświęcimiu, w mieszczańskiej rodzinie Marcina i Anny Góry. Tam również odebrał podstawową edukację, jednak wkrótce, za sprawą swego wuja, Stanisława Gąsiorka (kapelana kaplicy wawelskiej), trafia do ówczesnej stolicy. W Krakowie nie tylko może kontynuować edukację, ale również zaczyna obracać się w sferach elit państwowych. Poznaje biskupa Maciejowskiego, u którego rozpoczyna pracę, a po roku wyjeżdża do Włoch, gdzie w Padwie studiuje filozofię.

Po powrocie zostaje sekretarzem bp Samuela Maciejowskiego i w tej służbie ma okazję brać udział w podróżach dyplomatycznych. Również wtedy, w 1553 r., zostaje pisarzem na dworze Zygmunta Augusta. Jego służba publiczna zostaje jednak jeszcze raz przerwana, gdy wraca do Padwy, tym razem rozszerzając swoją edukację o studia prawnicze.

W królewskiej służbie

Zakończywszy studia ponownie trafia na dwór i w 1559 r. zostaje mianowany bibliotekarzem królewskim. Początkowo mieszcząca się w Wilnie biblioteka zostaje przeniesiona do Tykocina, a wraz z nią w tym podlaskim mieście osiada Górnicki, wiążąc się z nim na resztę życia, pełniąc funkcje starosty tykocińskiego oraz wasilkowskiego, a także związane z nimi obowiązki, również za panowania kolejnych monarchów, w tym Stefana Batorego, którego (podobnie jak Zygmunta Augusta) niezwykle sobie cenił.

Dzięki pełnionym funkcjom ma okazję przypatrywać się z bliska funkcjonowaniu Rzeczpospolitej, dostrzegając również wady ustrojowe, co później znajduje odzwierciedlenie w jego dziełach politycznych. Służba publiczna owocuje zaszczytem nobilitacji Górnickiego przez ostatniego z Jagiellonów, co ma miejsce w 1561 roku.

Twórczość

Pierwszym i najbardziej znanym dziełem Łukasza Górnickiego był “Dworzanin polski” wydany niedługo po przyjeździe do Tykocina w 1564 roku. Jest to luźny przekład włoskiego “Il Cortegiano”, dostosowanego do polskiego odbiorcy. Na wiele lat jego działalność literacka zamiera, a do pisania wraca dopiero po śmierci żony w 1587. Wówczas aktywizuje się na tym polu, wśród jego mniejszych dzieł jest m.in. tren napisany na cześć jego zmarłej przedwcześnie małżonki.

Do bardziej znanych dzieł politycznych należą natomiast “Droga do zupełnej wolności” oraz “Rozmowa o elekcji, wolności, prawie i obyczajach polskich”, w których podejmuje się diagnozy kondycji Rzeczpospolitej i jej obywateli, postulując reformy. Wydaje również mniejsze dzieła poetyckie, a także tłumaczy na język polski dzieła Seneki (sam przygotowuje swój traktat filozoficzny “Demon Socratis”). Swoje zainteresowania lokuje również w mowie ojczystej, mając swój udział w pracy zbiorowej poświęconej gramatyce (przygotowanej we współpracy m.in. z Janem Kochanowskim) zatytułowanej “Nowy karakter polski”.

Dlaczego Łukasz Górnicki?

Jednym z fundamentalnych pytań, jakie mogą zadawać sobie osoby zainteresowane działalnością naszej Fundacji jest kwestia wyboru tego właśnie patrona. Kryteria wyboru były dwa i oba spełnia Łukasz Górnicki. Przede wszystkim jest to postać związana z naszym regionem, Podlasiem, a na tym nam przede wszystkim zależało. Nasze rodzinne strony są nam bliskie i to na ich obszarze przede wszystkim chcemy działać, pielęgnując lokalną tożsamość i związane z nią tradycje i zwyczaje. Ta działalność to również szansa na przywrócenie do świadomości mieszkańców Podlasia postaci Górnickiego, relatywnie słabo znanej, a bez wątpienia zasłużonej.

Drugi aspekt wyboru to zakres działalności patrona. Łukasz Górnicki w swojej aktywności publicznej oraz literackiej dotykał kwestii związanych z kulturą, filozofią, myślą polityczną, jako prebendarz dóbr duchownych posiadał również niższe święcenia kapłańskie. Był wiernym obywatelem i poddanym polskich monarchów, który wysoko cenił republikańską postawę odpowiedzialności za dobro wspólne, mocno akcentując w swoich dziełach także konieczność kształtowania i praktykowania cnót obywatelskich w służbie publicznej. Te wszystkie obszary działania oraz wyznawane wartości czynią z Łukasza Górnickiego patrona, którego postanowiliśmy obrać dla naszej Fundacji.